GÖZ HİSTOLOJİSİ VE FİZYOLOJİSİ

Tunika Fibroza (Korneoskleral Tabaka)

Sklera ve korneayı içerir.

Tunika Vaskuloza (Uvea)

Bölümleri koroid, iris ve korpus siliaredir.

Tunika Nervoza (Retina)

En içte yer alır.

GÖZÜN KIRICI ORTAMLARI

• Kornea
• Aköz humor
• Lens
• Vitröz cisimdir (humor vitröz).

Gözün akomodasyonsuz kırma gücü +59 dioptridir. Gözde ışığın en çok kırıldığı yer hava ile korneanın ön yüzü arasındadır. Kornea +40 dioptrilik kırma gücüne sahiptir. Merceğin kırma gücü +12 dioptridir.

Işığın düştüğü yer foveadır.

Akomodasyon

Yakındaki nesnelerin net görülebilmesi için lensin şekil değiştirerek kırıcılığını artırması, gözlerin içe bakması (konverjans) ve pupillaların küçülmesi (miyozis) durumuna akomodasyon (uyum triadı) adı verilir.

Parasempatik sistem silierleri kasar ve akomodasyon yapar.

Mercek asıcı bağlarla asılmıştır ve bunlar merceği gergin tutar. M. ciliaris bu bağların gerginliğini azaltır ve lensin kalınlaşmasına, kırıcılığın artmasına neden olur. M. ciliaris kasılınca lensin kırıcılığı artar, akomodasyon oluşur. Hipermetroplarda daha fazla akomodasyon olduğundan siliar kas bu kimselerde daha fazla gelişmiştir. Akomodasyondan esas sorumlu olan m. ciliaris’in dairesel lifleridir.

KIRMA KUSURLARI

• Normal göze emetrop göz denir.
• Miyopi: Görüntü retinanın önüne düşer. Lensin kırıcılığı artmış veya ön arka çapı uzamıştır. Düzeltilmesinde kalın kenarlı mercek (konkav) kullanılır.

• Hipermetrop: Görüntü retinanın arkasına düşer. Lensin kırıcılığı azalmış ya da göz küresinin ön arka çapı küçülmüştür. Düzeltilmesinde ince kenarlı mercek (konveks) kullanılır.
• Astigmatizma: Kornea veya lensin ya da her ikisinin birden yatay ve düşey düzlemlerdeki kırıcılığının farklı olmasıdır. Düzeltilmesinde silindirik mercek kullanılır.

• Presbiyopi: Akomodasyon gücünün yaşla beraber azalmasıdır. Lensin elastikiyetini kaybetmesi sonucu oluşur (40 yaşından sonra).
• Ambliyopi (göz tembelliği): Gözün ya da görsel yolların organik bir bozukluğu olmadan (en sık neden şaşılık) görme keskinliğinde meydana gelen düşüklüktür. Genellikle tek taraflıdır. Şaşılık veya başka bir nedenle bir göz tek başına kullanıldığında diğer gözün baskılanması durumudur. Sağlam gözü kapama tedavisi verilir.

• Strabismus (şaşılık): Gözlerin birlikte uyum içerisinde bakamaması ve farklı yönlere doğru dönmüş olmasıdır. Bir göz düzgün bakarken diğer göz içe, dışa, yukarı veya aşağı doğru kaymış olabilir. Tedavide botoks kullanılabilir.

• LR6SO4 diğerleri 3.
• Lateral rektus CN6 ile, süperior oblik CN4 ile, diğerleri CN3 ile uyarılır.

GÖZ DİBİ

• Papilla nervi optici (optik disk) fizyolojik skotomdur. Ganglion hücre aksonlarının optik siniri oluşturmak üzere retinayı deldiği noktadır. Burada basil ve koni yoktur. O nedenle kör nokta da denir.
• Macula lutae’de (fovea sentralis) koni çok fazladır, basil yoktur ve gözdeki en büyük rezolüsyon alanıdır.

Müller hücresi glia kökenli destek hücresidir. Horizontal hücrelerin aksonu basil (rod) ile sinaps yaparken amakrin hücreler bipolar nöronlarla sinaps yaparlar. Pigment hücreleri dağınık ışığı absorbe eder ve reseptör hücrelerden dökülen diskleri fagosite eder.

Reseptör Hücreler

• Göz intraembriyonel dönemde prosencephalondan gelişir.
• Basiller düşük ışık şiddetine duyarlıdır ve gece görmeden sorumludur. Koniler yüksek ışık şiddetine duyarlıdır ve gündüz görmeden sorumludur.
• Koniler üç tiptir: Kırmızı koni, mavi koni, yeşil koni. Ana renklerin dışındaki diğer renkler bu üç koninin her birindeki uyarılma oranına bağlıdır.

• Retinanın pigment epitelinde melanin vardır.
• Rod ve konilerin aksonları dış pleksiform tabakaya uzanır ve bipolar hücrelerin dendritleri ile sinaps yapar.
• Müller hücreleri retinanın çoğuna yayılır.
• Horizontal hücreler çok sayıda rod ve koni ile sinaps yapar.
• Amakrin hücreler bipolar hücrelerin aksonları ile sinaps yapar.

Alaca karanlığa adaptasyondan basil hücresi sorumludur. Bu hücrede rodopsin vardır ve rodopsin miktarı ne kadar artarsa gece o kadar iyi görülür. A vitamini eksikliğinde rodopsin sentezlenemez ve gece körlüğü oluşur.

GÖRME ELEKTROFİZYOLOJİSİ

• Reseptör hücrelerde -40 mV’luk istirahat potansiyeli vardır. Göze ışık gelince rodopsinin yapısında bulunan 11-cis-retinal all-trans-retinal hâline gelir. Sonuçta oluşan metarodopsin II (all-trans retinal bulundurur) transdusini uyarır. Transdusin de fosfodiesteraz enzimini aktive eder. Böylece cGMP miktarında düşmeye neden olur. cGMP azalınca Na kanalları kapanır ve hücre hiperpolarize olur.
• İnhibitör nörotransmitter salınır.

Ganglion hücresi aksonları optik siniri yapar. Optik sinirde nazal bölgeden gelen lifler optik kiazmada çaprazlaşırken temporalden gelen lifler çaprazlaşmadan aynı tarafta devam ederler. Daha sonra ileti optik traktus olarak ilerler. İletilen uyarılar beyinde 17, 18 ve 19. (occipital lob sulcus kalkarinus) alanlarda yorumlanır.

Işık –> metarodopsin II oluşumu (aktif rodopsin) –> transdusin aktiflenmesi –> fosfodiesteraz aktivitesinde artma –> cGMP miktarında azalma –> Na kanalları kapanır (fotoreseptör hücrenin dış segmentinde) –> hücre hiperpolarize olarak uyarılır.

KOKU DUYUSU

Koku reseptör hücreleri bipolar nöronlardır. Bölünüp çoğalabilen tek sinir hücresidir.

TAD DUYUSU

• En arkanın tat duyusunu CN10, 1/3 arkanın CN9, 2/3 önün CN7 alır. Yutağın duyusunu vagus alır.
• Acı duyusu: K kanalları bloklanarak depolarizasyon oluşur.
• Şekerli maddeler: K kanalları kapanarak depolarizasyon oluşur.
• Ekşi maddeler: K kanalları kapanır ve depolarizasyon oluşur.
• Tuzlu maddeler: Na’un kendisi kanallardan girerek depolarizasyon oluşturur.
• Umami tat: Monosodyum glutamata bağlıdır.

Acı duyusu en arkada, ekşi arka yanlarda, tuzlu ön yanlarda, tatlı önde algılanır.

21 views

Bir Cevap Yazın